Móraður - hvítur -
Tvö
meginlitarafbrigði eru af melrakkanum; hvítt- og mórautt. Einnig er til ljósmórautt (bleikt) litarafbrigði en það er sjaldgæft. Í bók sinni "Á refaslóðum" sem Búnaðarfélag Íslands gaf
út árið 1955 fjallar Theódór Gunnlaugsson um liti melrakkans. Hann flokkar m.a.
litina í sex afbrigði (bls 36), þ.e. hvítan, gráan, bláan, mórauðan, gulan og
svartan. Samkvæmt þessu er töluverður breytileiki í lit íslensku refanna.
Mórauðu
dýrin eru mórauð allt árið en þó ljósari á veturna en sumrin. Silfrun velur því að þau virðast gráleitari að vetrarlagi og þegar
kemur fram í maílok og júníbyrjun eru leifar vetrarfeldarins oft orðnar
ljósbrúnar eða gráleitar.
Mismikil
silfrun í feldi kemur fram þegar vetrarfeldur mórauðra melrakka er
fullþroskaður. Silfrunin stafar af því að sum vindhárin eru með ljóst belti
rétt fyrir neðan hárbroddinn. Silfrun í feldi stafar af því að sum vindhárin
eru með ljóst belti neðan við hárbroddinn. Broddur háranna er þá dökkur, síðan
kemur breitt ljóst belti og svo er hárið dökkt neðst. Sumir melrakkar eru með nokkur
hvít hár á bringu, hvíta stjörnu, rák eða kross.
Þegar dýrin eru með kross á bringu er ekki óalgengt að þau séu líka með
eitthvað hvítt á loppum og jafnvel örmjóa blesu á enni og milli augna og höku.
Melrakkar af hvíta litarafbrigðinu eru
hvítir á veturna en að sumarlagi eru bak og utanverðir útlimir grábrúnir en kviður
og innanverðir útlimir ljósgráir. Hvítir
melrakkar eru fæstir alhvítir þegar grannt er skoðað, nánast allir hvítir
melrakkar með nokkur dökk hár í skottbroddi og mjög algengt er að með hryggnum
sé dálítið um dökk hár, brúnleit eða svört. Aðeins lítill minnihluti er
alhvítur í vetrarfeldi.
Hvít og mórauð dýr æxlast óhindrað og er
hvíti liturinn víkjandi. Melrakkar fara úr hárum vor og haust.
Að meðaltali eru 2/3 íslenska
melrakkastofnsins af mórauða litarafbrigðinu en útbreiðslan er breytileg eftir
landshlutum. Hlutfall hvíta litarafbrigðisins er lægst á Vestfjarðakjálka og á
Snæfellsnesi en hæst í S-Múlasýslu. Hlutföllin breytast þó frá einum tíma til
annars. Á svæðum þar sem stór hluti fæðunnar er sóttur í sjó er meira um mórauð
dýr en mórauði liturinn auðveldar melrakkanum að dyljast í fjöru. Hvíti
liturinn hjálpar dýrinu að dyljast í snjó að vetri auk þess sem þeir falla vel
í íslenskar fjallshlíðar að sumri. Góður felulitur getur skipt sköpum í
lífsbaráttunni.
Erlendis eru flestir melrakkar af hvíta litarafbrigðinu.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
(C) Melrakkasetur Íslands; Hólmfríður Sigþórsdóttir tók saman





